W. H. Gispen

Willem H. Gispen (1890-1981) raakte tijdens een bezoek aan Engeland in aanraking met de ideeën van de ‘Arts and Crafts Movement’. Geïnspireerd door deze beweging schreef hij zich in 1913 in voor bouwkunde aan de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen. In 1916 kocht hij een kleine smederij in Rotterdam W.H. Gispen & Co, voor ‘kunstsmeedwerk naar eigen en gegeven ontwerp’. In 1917 sloot Gispen zich aan bij een vennootschap, met wie hij een kunsthandel ‘De Gulden Vlies’ dreef. Hier werd werk van Gispen en ander kunstnijverheid tentoongesteld en verkocht. De voorwerpen van Gispen, zoals een ontworpen haard, werd gewaardeerd om de ‘… voornamen stijl, rood koper in vuur gebrand. Rustig in sobere hoofdvormen en lijnen, mooi in de verhoudingen is zijn open haard, breed en massief van karakter de stevige beschutting gevend van het brandende vuur…Dezelfde aansluiting tusschen het karakter van het voorwerp en zijn doel vindt men in zijn hanglampen. Fragiel en sierlijk hangt de breede, dun-zijden kap aan donkere kettingen; en mooi staat het silhouet in de ruimte’. Halverwege de jaren twintig oriënteerde Gispen zich op de zakelijke ontwerpmanier van het Nieuwe Bouwen. Zijn beroemde geometrische Gisolampen waren een groot succes en ook, vanaf 1927, kwamen de eerste buismeubelen op de markt. Zijn ontwerpen kenmerken zich door een balans tussen vorm en functie. Hij werkte toentertijd al volgens de principes van het minimalisme: eenvoud siert het meubel. En volgens een lange termijn visie “liever het eindproduct wat duurder maar dan ook degelijk.” Dit ultieme kwaliteitsstreven maakt dat zijn meubels vaak van generatie op generatie meegaan. Hij bevond zich in de voorhoede van het functioneel-esthetische design en combineerde zijn artistieke talent met een goed gevoel voor zaken. W.H. Gispen & Co groeide uit tot een enorme fabriek (dat zich vanaf 1934 in Culemborg vestigde), van woon- en kantoorartikelen, die in serie en later in massale oplagen werden geproduceerd. Tegenwoordig maakt Gispen kantoormeubelen en heet sinds 1989 Gispen International B.V. De ontwerper W.H. Gispen verliet het bedrijf in 1949. In 1947-1948 schreef Gispen ‘Schoonheid van industriële producten’, het eerste algemene boek over industriële vormgeving in Nederland. In 1953 begon hij meubelen en lampen voor de Kembo-fabriek te ontwerpen. Het ‘spel-element van lijn, vorm en kleur’ zorgde ervoor dat die opvatting niet leidde tot saaie en oninteressante producten. De Kembo-producten kregen dan ook epitheta toegedicht als ‘geestig’, ‘spits’, of ‘speels’. ‘De slimheid van Gispen lag in de manier waarop hij met groot zakelijk en bovenal kunstzinnig talent, artistieke invloeden tot een wezenlijk onderdeel van een eigen stijl wist te maken. Nog steeds worden zijn ontwerpen gezien als mijlpalen in de geschiedenis van het Nederlands industrieel design.