Gijs Bakker and Jewerly

25 september 2005 – 1 januari 2006

SM's – Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch

Retrospectief overzicht van Bakkers sieraadvormgeving
Ontwerper Gijs Bakker (1942) geldt als een pionier op het gebied van sieraadvormgeving.
Hij kan bogen op een lange en vruchtbare carrière, die nog lang niet is afgesloten. Het
SM's – Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch bezit een belangrijk deel van Bakkers sieraden en besteedt nu in een retrospectieve tentoonstelling exclusief aandacht aan dit aspect uit zijn ontwerppraktijk. Niet een jubileum, noch een andere gedenkwaardige aanleiding heeft tot
het overzicht en de begeleidende publicatie geleid. 'Het zijn de continue ontwerpkwaliteit en
de grote invloed en betekenis van Gijs Bakker voor het vakgebied, die op dit moment een retrospectief rechtvaardigen', aldus het museum.

 

Opgeleid als sieraadontwerper op de Amsterdamse Rietveld Academie is deze discipline altijd de 'core-business' in Bakkers loopbaan gebleven.
Hij drukt al vroeg zijn stempel op de ontwikkeling van de Nederlandse sieraadvormgeving. Aanvankelijk samen met Emmy van Leersum (1930-1984), ontrukt hij het sieraad aan zijn puur decoratieve status en geeft het een betekenisvolle plaats in de wereld van kunst en vormgeving.
Aandacht voor het concept en de inhoudelijke betekenis van het sieraad zijn altijd gebleven en manifesteren zich als een constante factor in zijn oeuvre. Gijs Bakker is niet op zoek naar het ideale sieraad. Integendeel, vanuit belangstelling voor wat er in de wereld om hem heen gebeurt ontstaan zijn ontwerpen. Telkens zoekt hij er een passende vorm voor en experimenteert met materialen en technieken.

Het gaat zelden om één enkel sieraad, maar vrijwel altijd om series waarin één idee op verschillende manieren wordt uitgewerkt. Soms is dit een formeel uitgangspunt zoals in de reeksen aluminium sieraden (1967-71). De meeste zijn echter gebaseerd op een inhoudelijk thema, zoals de enorme halssieraden bestaande uit gelamineerde foto's van vorstelijk gedragen colliers (1977), de serie broches, waarin foto's van beroemde sportfiguren gecombineerd zijn met edelstenen (1989) of de 'Holy Sport' (1998) en 'Car Crash' (2001) series. illustratief voor Bakkers engagement met het sieradenvak is in dit verband zijn statement : 'I don't wear jewels, I drive them'.
Een terugblik op de productie van de afgelopen 45 jaar resulteert in een fascinerend overzicht dat zich laat lezen als een cultuurjournaal. Uit elke serie kan een tijdsbeeld afgeleid worden, een mentaliteit, die in Bakkers sieraden vaak met een kritische ondertoon wordt verbeeld.

Van zijn voortdurende drang zichzelf te vernieuwen gaat niet alleen een passieve en oncontroleerbare invloed naar het vakgebied uit. Gijs Bakker is te eigenzinnig om de innovatie aan het toeval over te laten. Zo schept hij met de mede door hem opgerichte Stichting Chi Ha Paura…? welbewust een kader waarin hij andere vormgevers en kunstenaars uitdaagt om met nieuwe ideeën, materialen en technieken te komen. Wat Droog Design is voor productontwerpen – ook hiervan is Bakker één van de oprichters – is Chi Ha Paura…? voor sieraadontwerpen.

Telkens duikt bij Bakker - naast het unieke sieraad - de behoefte op aan goed vormgegeven, maar industrieel en dus in oplage geproduceerde sieraden. Of hij hiermee nu aanhaakt bij de idealen van de modernisten of dat het de democratiseringsgedachte is waar zijn generatie ooit voor streed, Gijs Bakker heeft zijn activiteiten nooit beperkt tot die in zijn eigen atelier en evenmin het edele handwerk verheerlijkt. Met zijn samenwerkingsprojecten en zijn drang tot vernieuwing is hij altijd een cultureel ondernemer avant la lettre geweest.

Het werk van Gijs Bakker is ruimschoots vertegenwoordigd in de collectie van het SM's - Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch. Naast de vele sieraden omvat zijn aandeel in de verzameling ook het complete archief dat erop betrekking heeft. Daarmee vormt zijn werk één van de peilers onder het Nederlandse deel in de sieradencollectie van het SM's.
Bakkers werk heeft van meet af aan internationale aandacht getrokken en bevindt zich in tal van openbare en particuliere collecties.
Terwijl eerder al publicaties over zijn werk verschenen, zoals 'Solo voor een solist' en 'Objects to use', ontbrak een gedegen overzicht van zijn sieradenoeuvre. In allerlei landelijke en internationale publicaties zijn Bakkers sieraden uitvoerig aan de orde geweest, maar nog nooit in één samenhangend overzicht of exclusief toegespitst op dit specialisme.
Daarin gaat de publicatie voorzien, die de tentoonstelling begeleidt. Met een uitvoerige inleiding van drs. Ida van Zijl, een compleet oeuvre overzicht tot nu toe en dito bio- en bibliografie van de ontwerper, verschijnt hiermee een standaardwerk van één van Nederlands belangrijkste sieradenvormgevers.

  Gijs Bakker and Jewelry. Tekst: Ida van Zijl; Ned.-Eng., 280 pag. hard cover; uitgegeven door SM's; prijs € 49,-.
 
  sm-s.nl